Wikia


deel van de serie over
Kloosters

en het christelijke
monastieke leven

Carlo Crivelli 052
Bestand:Bunge.jpg

Een heremiet (synoniemen: eremiet, kluizenaar, anachoreet) is een monnik die in afzondering leeft in een kluis, kluizenarij of hermitage, ver buiten de bewoonde wereld.

De aanduiding komt van het Griekse woord ἔρημος, dat "eenzaam, onbewoond, verlaten" betekent.

OorsprongEdit

De eerste mensen die heremiet genoemd werden waren christelijke monniken die zich in de 2e eeuw afzonderden in de woestijn van Egypte, zoals in Wadi Natroen. Zij waren nogal eens voor de christenvervolgingen gevlucht, die regelmatig in het Romeinse Rijk plaatsvonden, en hadden ontdekt dat stilte, eenzaamheid en matigheid in voedsel, drank en slaap een vruchtbare grond voor het gebed konden vormen. De beroemdsten van deze kluizenaars zijn de heilige Paulus van Thebe en de heilige Antonius van Egypte. Zij kregen vele navolgers, die steeds verder de woestijn introkken, en uiteindelijk ook de gemeenschappen stichtten waaruit later het christelijke kloosterwezen ontstond. Naast de kloosters zijn er altijd ook kluizenaars gebleven, zowel in het Oosten als het Westen.

middeleeuwenEdit

Bestand:Klause Kastel-Staadt.jpg

Gedurende de hele middeleeuwen waren er in Europa overal kluizenaars, die zich ophielden in afgelegen oorden zoals in de wouden en hoog in de bergen, maar ook dichter bij de bewoonde wereld. Vrouwen lieten zich zelfs nogal eens inmetselen in een cel die aan een stadskerk was vastgebouwd. Sommige heremieten stonden hoog aangeschreven om hun wijsheid en waren geliefde raadgevers (soms van edelen en vorsten,) anderen waren zeer eenvoudige (vaak ongeletterde) broeders die zich vooral bezighielden met het herhalen van eenvoudige mondgebeden en het onderhoud van een afgelegen kapel.

17e en 18e eeuwEdit

Onder invloed van de barokspiritualiteit ontstonden er nogal wat kleine bedevaartkapellen op afgelegen plaatsen. Deze werden nogal eens voorzien van een kluis met bijbehorende heremiet. Deze hield het heiligdom schoon en bad de rozenkrans met de pelgrims. Ook begonnen verschillende kluizenaars met het geven van cathechismusles aan de jeugd en het waken bij stervenden. Hierdoor verwaterde het ideaal van een eenzaam leven natuurlijk wel.

De NederlandenEdit

Bestand:Kluisbolderberg.jpg

De Nederlanden kenden sinds de middeleeuwen een kluizenaarstraditie die vooral tijdens de contrareformatie tot grote bloei kwam. Vooral het huidige Vlaanderen en de Nederlandse provincie Limburg kenden in de 17e en 18e eeuw nogal wat kluizen. Toen de tijdsgeest in de Kerk (vooral in Nederland na het herstel van de hiërarchie,) steeds meer getekend werd door een zekere systematiseringsdrang kwamen de kluizenaars steeds meer in de problemen. De kerkelijke overheid vond het moeilijk deze ‘wilde’ broeders in te passen in de nieuwe structuren en de laatste Nederlandse kluizenaar deed in 1930 het licht uit in de Kluis op de Schaelsberg. Wel zijn er ook in de jaren daarna kluizenaars geweest, maar dat waren altijd kloosterlingen die apart van hun communiteit in een kluis op het terrein van een klooster woonden. Sinds ongeveer een jaar of twintig maakt het kluizenaarsideaal in West-europa (o.a. in Duitsland) een sterke bloeiperiode door. Nederland blijft daarbij tot nu toe nog wat achter. Wel is in 2001, in Warfhuizen in de provincie Groningen een nieuwe kluis gesticht, de Kluizenarij Onze-Lieve-Vrouwe van de Besloten Tuin. De broeder die daar woont probeert nadrukkelijk zoveel mogelijk te leven volgens de tradities die er in Nederland waren tot 1930. De kluis valt onder het Bisdom Groningen-Leeuwarden.

Heremieten buiten het christendomEdit

Bestand:Bundesarchiv Bild 135-S-19-13-11, Tibetexpedition, Kepo, Eingemauerter Eremit.jpg

Ook verschillende oosterse godsdiensten, zoals het boeddhisme en het hindoeïsme kennen kluizenaars.


Andere betekenissenEdit

De term kluizenaar wordt in het wereldlijk leven ook wel gebruikt voor een persoon die doelbewust afstand neemt van zijn omgeving en de maatschappij, of overdrachtelijk voor iemand die zich van de wereld vervreemd heeft en nooit contact met anderen heeft. De wereldlijke kluizenaar komt vaak terug in uitingen van volkscultuur. Zo loopt er in het kinderboek Pluk van de Petteflet van Annie M.G. Schmidt een kluizenaar rond.

De heremiet is tevens een kaart in het tarotspel. In het Rider Waite spel is het kaart 9 van de Grote Arcana.

Zie ookEdit

br:Penitiouriezh cs:Anachoreta da:Eneboereo:Ermito es:Ermitaño et:Eremiit fi:Erakko fr:Ermite fur:Rimit gd:Aonaran hr:Pustinjak is:Einsetumaður it:Eremita ja:世捨て人 la:Eremita li:Hièremiet lt:Eremitas pl:Eremita pt:Eremita ru:Отшельничество sk:Pustovník sv:Eremit th:ฤๅษี

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.